تغذیه در شیمی درمانی سرطان سینه اهمیت بسیار زیادی دارد و میتواند نقش کلیدی در افزایش تحمل بدن نسبت به درمان و کاهش عوارض جانبی ایفا کند. بیماران اغلب با مشکلاتی مانند کاهش اشتها، حالت تهوع و ضعف روبهرو میشوند که میتواند روند درمان را دشوار کند. رعایت رژیم غذایی متعادل و غنی از ویتامینها، مواد معدنی و پروتئینها، به ویژه با مشورت مركز درمان سرطان سينه، میتواند به حفظ قدرت بدنی و تقویت سیستم ایمنی کمک کند. انتخاب مواد غذایی مناسب نه تنها به بهبود کیفیت زندگی در دوران شیمی درمانی کمک میکند، بلکه به روند بهبود و بازیابی نیز سرعت میبخشد. آگاهی از نکات تغذیهای صحیح در این مرحله حساس، امید به آینده را برای بیماران بیشتر میکند و نقش موثری در موفقیت درمان ایفا مینماید.
فهرست مطالب
- خوراکیها و نوشیدنیهای مؤثر در کاهش تهوع شیمیدرمانی سرطان سینه(چه غذاهایی باعث کاهش تهوع در شیمی درمانی سینه میشوند؟)
- در طی دوره شیمی درمانی سینه چی بخوریم که کاهش اشتها رو برطرف کنه؟ (چه غذاهایی باعث افزایش اشتها در شیمی درمانی سینه میشه؟)
- خوراکیهای مفید برای افزایش اشتها در شیمیدرمانی سرطان سینه
- خوراکیهای مفید برای افزایش اشتها در شیمیدرمانی سرطان سینه
- استفاده از پروتئین ها در دوران شیمی درمانی سینه
- چرا استفاده از کالریافزاها در شیمیدرمانی سرطان سینه ضروری است؟
- مصرف میوه و سبزیجات در شیمیدرمانی سینه (توصیههای کاربردی برای مصرف میوهها و سبزیجات در شیمیدرمانی سینه)
- نقش آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهاب در شیمیدرمانی سرطان سینه
- اقدامات و مراقبتهای تغذیهای برای حفظ سلامت استخوانها در شیمیدرمانی سینه
- سخن پایانی
خوراکیها و نوشیدنیهای مؤثر در کاهش تهوع شیمیدرمانی سرطان سینه(چه غذاهایی باعث کاهش تهوع در شیمی درمانی سینه میشوند؟)
تهوع و استفراغ از رایجترین و در عین حال آزاردهندهترین عوارض شیمیدرمانی سینه هستند که میتوانند کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. تهوع و استفراغ نه تنها احساس ناخوشایندی در بیمارسرطانی ایجاد میکند، بلکه میتواند منجر به کاهش اشتها، ضعف عمومی و اختلال در دریافت مواد مغذی شود.
برخی غذاها و نوشیدنیهای طبیعی میتوانند به کاهش تهوع کمک کرده و تحمل بیمار را نسبت به داروهای شیمیدرمانی افزایش دهند. داشتن اطلاعات و شناخت کافی در مورد این غذاها و نوشیدنی ها میتواند نقش مؤثری در مدیریت تغذیه در شیمیدرمانی سرطان سینه ایفا کند.
در ادامه، مجموعهای از خوراکیهای موثربرای کاهش تهوع در بیماران تحت شیمیدرمانی در یک جدول ارائه شده که توصیه میشود تحت نظر پزشک در رژیم روزانه استفاده شود.
خوراکیها و نوشیدنیهای مؤثر در کاهش تهوع دوران شیمیدرمانی سرطان سینه
| نوع | نمونهها | مکانیسم و توضیح |
| خوراکیهای با طعم ملایم و طبیعی | برش لیموترش، پرتقال تازه، لواشک خانگی | عطر و طعم اسیدی ملایم، معده را آرام میکند |
| خوراکیهای حاوی زنجبیل | چای زنجبیل ملایم، بیسکوییت زنجبیلی، زنجبیل تازه رندهشده | زنجبیل خواص ضدتهوع اثباتشده دارد |
| غذاهای خشک و ساده | نان تُست، کراکر ساده، برنج سفید، سیبزمینی پخته | معده را تحریک نمیکنند، جذب آسان دارند |
| میوههای سبک و کماسید | سیب پخته، موز رسیده، گلابی نرم | معدهدوست و قابل تحمل در حالت تهوع هستند |
| دمنوشهای آرامبخش | دمنوش نعناع، بابونه، بادرنجبویه | به آرامسازی عضلات معده و کنترل تهوع کمک میکنند |
| نوشیدنیهای خنک و ساده | آب سرد با لیموترش، یخ طعمدار، آب نارگیل | رطوبترسان و خنککننده معده، بیبو و قابل تحمل |
| خوراکیهای یخزده طبیعی | یخدانه با آبمیوه طبیعی، اسموتی میوهای سرد | کاهش حس تهوع با سرما و انرژی مناسب |
نکات تغذیهای هنگام تهوع دردوره شیمی درمانی سرطان سینه
غذا را آهسته و در حجم کم بخورید.
تا 1 ساعت بعد از شیمیدرمانی چیزی نخورید، مگر با تجویز پزشک.
از مصرف غذاهای پرچرب، پرادویه، یا بوی تند خودداری کنید.
برای جلوگیری از تشدید بو محل غذا خوردن را تهویهشده نگه دارید.
در طی دوره شیمی درمانی سینه چی بخوریم که کاهش اشتها رو برطرف کنه؟ (چه غذاهایی باعث افزایش اشتها در شیمی درمانی سینه میشه؟)
کاهش اشتها یکی از مشکلات رایج در بیماران مبتلا به سرطان سینه در حین شیمیدرمانی است. این مشکل معمولاً در نتیجهی عواملی مانند تهوع، تغییر در حس چشایی، خستگی مفرط یا حتی افسردگی ناشی از روند درمان ایجاد میشود. کاهش اشتها اگر کنترل نشود، میتواند به افت وزن، ضعف عضلانی و کاهش توان ایمنی بدن منجر شود.
با این حال، انتخاب هوشمندانه برخی غذاها و نوشیدنیها میتواند به تحریک اشتها میتوانند به تحریک اشتها کمک کنند و از کاهش وزن و ضعف جلوگیری نمایند. خوراکیهایی که دارای طعم و بافت دلپذیر، ارزش غذایی بالا و حجم کم هستند، اغلب بهترین گزینهها برای بیماران در این مرحله محسوب میشوند.
در ادامه، به معرفی خوراکیهایی میپردازیم که در دوران شیمیدرمانی سینه میتوانند اشتها را بهصورت طبیعی تقویت کرده و از ضعف و سوءتغذیه جلوگیری نمایند
خوراکیهای مفید برای افزایش اشتها در شیمیدرمانی سرطان سینه
| 🍽 گروه غذایی | ✅ مثالها | 🔍 چرا مفید است؟ |
| میانوعدههای پرکالری و پرپروتئین | کره بادامزمینی، آجیل بینمک، ارده با عسل، تخممرغ پخته | انرژی زیاد در حجم کم، افزایش دریافت کالری بدون احساس سنگینی |
| نوشیدنیهای مقوی و خوشطعم | اسموتی میوهای با ماست، شیر موز، شیک پروتئین با موز و شیر بادام | تأمین انرژی، تحریک چشایی و آسانهضم |
| سوپهای غلیظ با عطر خوب | سوپ عدس، سوپ مرغ با هویج، پوره سیبزمینی با کره و سبزی خشک | بوی دلپذیر، گرم، نرم و سازگار با معده حساس |
| خوراکیهای شیرین طبیعی | خرما، کشمش، کمپوت خانگی، عسل طبیعی | افزایش قند خون سالم و تحریک تمایل به خوردن |
| میوههای رسیده و شیرین | موز، گلابی نرم، سیب پختهشده | منبع ویتامین، خوشخوراک و راحتالهضم |
| پروتئینهای سبک و خوشطعم | مرغ پخته یا کبابی، ماهی نرم، تخممرغ آبپز، ماست یونانی | حفظ توده عضلانی و جلوگیری از ضعف عمومی |
نکات تغذیهای برای تحریک اشتها:
حجم وعدههای غذایی را کم ولی تعداد وعده های غذایی را بیشتر کنید.
سعی کنید قبل از خوردن غذا ورزش سبک (مثل پیادهروی) داشته باشید تا اشتها تحریک شود.
خوراکیهای مفید برای افزایش اشتها در شیمیدرمانی سرطان سینه
| 🍽 گروه غذایی | ✅ مثالها | 🔍 چرا مفید است؟ |
| میانوعدههای پرکالری و پرپروتئین | کره بادامزمینی، آجیل بینمک، ارده با عسل، تخممرغ پخته | انرژی زیاد در حجم کم، افزایش دریافت کالری بدون احساس سنگینی |
| نوشیدنیهای مقوی و خوشطعم | اسموتی میوهای با ماست، شیر موز، شیک پروتئین با موز و شیر بادام | تأمین انرژی، تحریک چشایی و آسانهضم |
| سوپهای غلیظ با عطر خوب | سوپ عدس، سوپ مرغ با هویج، پوره سیبزمینی با کره و سبزی خشک | بوی دلپذیر، گرم، نرم و سازگار با معده حساس |
| خوراکیهای شیرین طبیعی | خرما، کشمش، کمپوت خانگی، عسل طبیعی | افزایش قند خون سالم و تحریک تمایل به خوردن |
| میوههای رسیده و شیرین | موز، گلابی نرم، سیب پختهشده | منبع ویتامین، خوشخوراک و راحتالهضم |
| پروتئینهای سبک و خوشطعم | مرغ پخته یا کبابی، ماهی نرم، تخممرغ آبپز، ماست یونانی | حفظ توده عضلانی و جلوگیری از ضعف عمومی |
نکات تغذیهای برای تحریک اشتها:
حجم وعدههای غذایی را کم ولی تعداد وعده های غذایی را بیشتر کنید.
سعی کنید قبل از خوردن غذا ورزش سبک (مثل پیادهروی) داشته باشید تا اشتها تحریک شود.
استفاده از پروتئین ها در دوران شیمی درمانی سینه
از آنجا که شیمیدرمانی اغلب منجر به ضعف بدنی و خستگی، تحلیل عضلات، و کاهش وزن میشود، سیستم ایمنی بیمار را تضعیف میکند . بنابراین بدن بیمار برای ترمیم بافتها و سلولهای آسیب دیده ناشی از داروها ،مقابله با عفونتها و تثبیت وزن بدن به پروتئین نیاز دارد. در نتیجه مصرف منابع پروتئینی با حجم کم ( به دلیل کاهش اشتها) اما ارزش بالا در دوران شیمیدرمانی سرطان سینه اهمیت بسیار زیادی دارد.
منابع پروتئین توصیهشده برای بیماران سرطان سینه
| نوع پروتئین | نمونه غذاها | نکته مهم |
| پروتئین حیوانی | تخممرغ، گوشت مرغ، ماهی، لبنیات کمچرب | بهتر است پخته یا بخارپز و بدون چربی زیاد باشند |
| پروتئین گیاهی | عدس، نخود، لوبیا، سویا، کره بادامزمینی | منبع خوب برای بیمارانی که گوشت نمیخورند |
| مکملها | پودر پروتئین، شیک پروتئینی، ماست یونانی | مناسب برای مواقع بیاشتهایی یا ضعف شدید |
| ترکیبات پرپروتئین | سوپ عدس، فرنی با شیر، اسموتی با ماست | ترکیبی از پروتئین، انرژی و طعم مطلوب |
نکات تغذیهای مهم:
در همه وعده های غذایی حتی صبحانه پروتئین را بگنجانید.
برای افزایش تنوع غذایی هم از پروتئین گیاهی و هم پروتئین حیوانی استفاده کنید.
در صورتی که تهوع دارید یا دهانتان زخم شده، از پروتئینهای نرم و خنک مثل ماست یا تخممرغ استفاده کنید.
چرا استفاده از کالریافزاها در شیمیدرمانی سرطان سینه ضروری است؟
کالریافزا یا مکمل کالریزا به هر ماده غذایی یا مکملی گفته میشود که مقدار زیادی انرژی (کالری) را در حجم کم فراهم میکند و به افزایش وزن، حفظ توده عضلانی و تأمین انرژی در شرایط خاص کمک میکند. و از آنجا که در دوران شیمیدرمانی سرطان سینه ، بسیاری از بیماران با کاهش وزن، تحلیل عضلانی، ضعف و بیاشتهایی مواجه میشوند استفاده از کالریافزاها بسیار اهمیت دارد.
کالریافزاهای مفید برای بیماران سرطان سینه
| 🍽 کالریافزا | ✅ نحوه مصرف | ⚠️ نکات مهم |
| کره بادامزمینی یا فندق | یک قاشق در اسموتی یا روی نان | سرشار از چربی سالم و پروتئین |
| عسل یا شیره انگور | افزودن به شیر یا فرنی | برای بیمارانی با قند کنترلشده مناسب است |
| آووکادو | در سالاد یا پوره با نان | منبع چربی مفید، نرم و راحتالهضم |
| روغن زیتون بکر | افزودن به سوپ، برنج یا سبزیجات پخته | افزایش کالری بدون حجم زیاد غذا |
| پودر شیر خشک | افزودن به فرنی، سوپ، شیر یا اسموتی | منبع پروتئین و انرژی بالا |
| موز، خرما و کشمش | بهعنوان میانوعده یا در اسموتی | طبیعی، شیرین و محرک اشتها |
| تخممرغ آبپز | به صورت تنها یا رندهشده در غذا | غنی از پروتئین کامل و چربی مفید |
| شیک پروتئینی خانگی | ترکیب شیر، موز، پودر مغزها و ماست | مناسب برای زمانی که اشتها کم است |
مصرف میوه و سبزیجات در شیمیدرمانی سینه (توصیههای کاربردی برای مصرف میوهها و سبزیجات در شیمیدرمانی سینه)
برای داشتن رژیم غذایی سالم در در طول دوره شیمیدرمانی سرطان سینه ، مصرف میوهها و سبزیجات به دلیل برخورداری از ویتامینها، مواد معدنی، فیبر و آنتیاکسیدانها اهمیت زیادی دارد زیرا میتوانند به تقویت سیستم ایمنی، بهبود اشتها، کاهش التهاب، پیشگیری از یبوست و تسریع روند بازسازی سلولها کمک شایانی کنند.
اما چون در دوره شیمی درمانی بدن بیمار حساستر و و آسیبپذیرتر است ، در مصرف و بهداشت انها باید توجه زیادی داشت. بنابراین توصیه میشود:
ضروری است میوه و سبزی را با آب تمیز و محلولهای ضدعفونی طبیعی مانند سرکه سیب بشویید.
در شرایطی که شمارش نوتروفیلها پایین است (کاهش ایمنی)، سبزیجات و میوهها را به صورت خام مصرف نکنید و ترجیحاً آنها را به صورت بخارپز یا پخته مصرف کنید.
در صورت وجود زخم دهان یا تهوع، از میوههای نرم، پورهشده یا کمپوت استفاده کنید.
برای پیشگیری از ورود آفتکشها و مواد شیمیایی مضربه بدن بیمار، سعی کنید از میوهها و سبزیجات تازه، فصلی و ارگانیک استفاده کنید.
نکته مهم: نوع میوه و سبزی را با مشورت پزشک برای مصرف انتخاب کنید.
میوهها و سبزیجات مفید برای بیماران سرطان سینه در شیمیدرمانی
| نوع | نمونهها | نکات مصرف |
| 🥕 سبزیجات ضدالتهابی | بروکلی، اسفناج، کلم بروکسل، هویج | بخارپز یا آبپز مصرف شوند، شستشوی کامل قبل مصرف الزامی است |
| 🍓 میوههای آنتیاکسیداندار | توتها، انار، پرتقال، سیب | تازه، شستهشده و در صورت نیاز پوستکنده مصرف شوند |
| 🍠 سبزیجات نشاستهدار | سیبزمینی، کدوحلوایی، چغندر | برای تأمین انرژی در مواقع کاهش وزن مناسباند |
| 🍌 میوههای ملایم و انرژیزا | موز، گلابی، خربزه | مناسب برای مواقع زخم دهان یا تهوع |
| 🥒 سبزیجات آبدار و سبک | کدو، خیار، کاهو | در صورت تحمل گوارشی، برای تأمین آب و فیبر مفیدند |
نقش آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهاب در شیمیدرمانی سرطان سینه
در طول شیمیدرمانی سرطان ، بدن با استرسهای شدید اکسیداتیو و واکنشهای التهابی مواجه میشود که میتوانند عوارض جانبی درمان را تشدید کنند. در این شرایط، دریافت ترکیباتی مانند آنتیاکسیدانها و مواد ضدالتهاب طبیعی میتواند به کاهش التهاب، کنترل آسیبهای سلولی و تقویت ایمنی، ارتقاء توان بدن در مقابله با اثرات منفی شیمیدرمانی کمک کند. این ترکیبات همچنین میتوانند در بهبود پاسخ بدن به درمان و افزایش کیفیت زندگی بیمار نقش مؤثری داشته باشند.
⚠️ نکته مهم:
اگرچه آنتیاکسیدانها بهطور کلی مفید هستند، اما مصرف آنها به شکل مکمل یا در دوزهای دارویی در زمان شیمیدرمانی باید تنها با نظر و تأیید پزشک انجام شود. زیرا ممکن است در برخی موارد با سازوکار عملکرد داروهای ضدسرطان تداخل داشته باشند.
با این حال، استفاده از منابع طبیعی این ترکیبات—مانند میوهها، سبزیجات رنگی، مغزها و چای سبز—در رژیم غذایی معمول روزانه، عموماً بیخطر و توصیهشده است.
نقش آنتیاکسیدانها در شیمیدرمانی سرطان سینه
| ✅ عملکرد | 🧬 توضیح |
| مقابله با استرس اکسیداتیو | آنتیاکسیدانها با خنثیسازی رادیکالهای آزاد، از سلولهای سالم محافظت میکنند. |
| تقویت سیستم ایمنی | ویتامینهایی مانند C و E و موادی مثل سلنیوم، به تقویت ایمنی کمک میکنند. |
| کاهش عوارض جانبی | مصرف متعادل آنتیاکسیدانها میتواند تهوع، خستگی و التهاب را کاهش دهد. |
| افزایش تحمل بدن به درمان | بدن با استقامت بیشتری درمانهای سخت را تحمل میکند و ریکاوری سریعتری دارد. |
نقش ضدالتهابهای طبیعی در دوره درمان
| 🔥 عملکرد | 🌿 ترکیبات مفید |
| کاهش التهاب ناشی از داروهای شیمیدرمانی | کورکومین (زردچوبه)، امگا-3، زنجبیل، سیر، روغن زیتون |
| محافظت از بافتهای سالم | فلاونوئیدها مانند آنچه در توتها و انگور یافت میشود |
| کاهش درد، ورم و خستگی | زردچوبه، زنجبیل و سبزیجات برگ سبز |
| تنظیم واکنش ایمنی بدن | مواد ضدالتهاب به تعادل سیستم ایمنی کمک میکنند |
در دوره شیمی درمانی سینه مکمل ویتامین بخوریم یا نخوریم ؟ (آیا مصرف مکمل ویتامین در شیمیدرمانی سرطان سینه مجاز است؟)
در دوران شیمیدرمانی سرطان سینه ، استفاده از مکملهای ویتامین یکی از موضوعات مهم و در عین حال کاملاً فردی و وابسته به شرایط بالینی بیمار است. مصرف این مکملها نباید بهصورت خودسرانه انجام شود، بلکه لازم است تحت نظر پزشک معالج یا متخصص تغذیه بالینی و بر اساس نیاز واقعی بدن و نتایج آزمایشهای خون باشد.
برخی ویتامینها، بهویژه مکملهای آنتیاکسیدانی، ممکن است با مکانیسم اثر داروهای شیمیدرمانی تداخل ایجاد کرده و اثربخشی درمان را کاهش دهند. بنابراین، تجویز آنها تنها در صورتی ایمن و مؤثر است که تیم درمان تشخیص دهد بدن بیمار بهطور واقعی دچار کمبود است.
رابطه یبوست و اسهال با تغذیه در دوره شیمی درمانی سینه
در طول دوره شیمیدرمانی سرطان سینه، بسیاری از بیماران تحت تاثیرعواملی مثل اثرداروهای شیمیدرمانی بر مخاط روده، تغییرات در باکتریهای مفید روده (فلور میکروبی)، کاهش فعالیت بدنی یا حتی استرس و اضطراب ناشی از درمان با اختلالات گوارشی مانند یبوست یا اسهال مواجه میشوند.
در چنین شرایطی، رعایت اصول تغذیهای مناسب نقش مهمی در پیشگیری و کنترل این عوارض دارد. برای مثال، استفاده از منابع فیبر محلول مانند جو دوسر و میوههای پخته، نوشیدن مایعات کافی، پرهیز از غذاهای سنگین و پرچرب، و گنجاندن مواد غذایی حاوی پروبیوتیک میتواند به بهبود عملکرد روده کمک کرده و شدت عوارض جانبی درمان را کاهش دهد.
درمان اختلالات گوارشی در بیماران تحت شیمیدرمانی سینه ، نیازمند برنامهای دقیق، شخصیسازیشده و مبتنی بر تغذیه علمی و البته زیر نظر پزشک است.
وضعیت توصیه تغذیهای مؤثر
یبوست :مصرف فیبر محلول (آلو، سیب پخته، جو دوسر)، آب فراوان، روغن زیتون، سبزیجات پخته
اسهال: اجتناب از غذاهای پرچرب، مصرف رژیم BRAT، نوشیدنیهای الکترولیتدار، لبنیات بدون لاکتوز
تعداد و نوع وعدههای غذایی توصیهشده در شیمیدرمانی سینه
در زمان شیمیدرمانی سینه، رعایت الگوی صحیح تغذیه نقش مؤثری در کاهش عوارض گوارشی و حفظ انرژی بیمار دارد. بهجای مصرف وعدههای غذایی پرحجم و سنگین، توصیه میشود تغذیه به شکل وعدههای کوچک، سبک و در فواصل منظم انجام شود.
بنابراین در طول روز به جای خوردن 3 وعده غذایی 5 یا 6 وعده غذایی سبک و کم حجمتر بخورید زیرا این کارتهوع ، ضعف و بی حالی را کاهش میدهد، اشتها را تقویت میکند و تحمل سیستم گوارشی را افزایش میدهد و در نتیجه سطح انرژی بیمار در طی روز را تثبیت میکند.
مصرف چای سبز در دوره شیمی درمانی سرطان سینه
مصرف چای سبز در دوران شیمیدرمانی سرطان سینه باید کنترلشده و زیر نظر پزشک انجام شود. گفته میشود در اغلب موارد، نوشیدن ۱ فنجان چای سبز در روز، به دلیل دارا بودن خاصیت آنتیاکسیدانی وضدالتهابی ( مصرف با فاصله از داروهای شیمیدرمانی، بیخطر است.
اما مصرف بیشتر یا همزمان با دارو ممکن است به دلایلی نظیر تداخل دارویی، کاهش اثربخشی دارو و تحریک گوارش خطرناک باشد.
مصرف آبمیوه در دوره شیمی درمانی سرطان سینه
در طول شیمیدرمانی سرطان سینه، مصرف آبمیوههای طبیعی و خانگی میتواند به تأمین بخشی از انرژی، ویتامینها و حفظ آب بدن کمک کند. با این حال، باید از نوشیدن آبمیوههای بستهبندیشده و صنعتی پرهیز کرد، چرا که اغلب حاوی قندهای افزوده، مواد نگهدارنده و افزودنیهای شیمیایی هستند که ممکن است سلامت بیمار را به خطر بیندازند.
برای بهرهمندی از خواص مفید آبمیوه، توصیه میشود آن را بهصورت تازه، بدون شکر افزوده و در حجم محدود مصرف کنید. نوشیدن آبمیوه بهتر است همراه با وعدههای غذایی سبک یا میانوعدهها انجام شود و از مصرف آن با معده خالی یا همزمان با مصرف دارو خودداری گردد. همچنین در زمان تهوع شدید، مصرف آبمیوه ممکن است علائم را تشدید کند و بهتر است به تعویق بیفتد.
مصرف سبزیجات خام در دوره شیمی درمانی سینه
در دوره شیمیدرمانی سرطان سینه، به دلیل تضعیف سیستم ایمنی، بدن بیمار بیش از گذشته در معرض عفونتهای گوارشی قرار دارد. یکی از منابع بالقوهی انتقال میکروبها، سبزیجات خام هستند که اگر بهدرستی شسته یا ضدعفونی نشوند، ممکن است باعث بروز مشکلات جدی شوند.
به همین دلیل، مصرف سبزیجات خام تنها در در صورت نداشتن نوتروپنی (کاهش گلبولهای سفید) برای بیمار مجاز است و سبزیها نیز با دقت بالا شسته، ضدعفونی شده و در حجم کم مصرف شوند. برای بیمارانی با ایمنی پایین یا معده حساس، سبزیجات بخارپز یا مقداری پختهشده گزینهای ایمنتر و مناسبتر هستند، چراکه علاوه بر حفظ بخشی از مواد مغذی، احتمال ایجاد عفونت یا تحریک گوارشی را کاهش میدهند.
| وضعیت بیمار | وضعیت مصرف سبزیجات خام | توصیه |
| سیستم ایمنی طبیعی (نوتروفیل نرمال) | مصرف محدود بلامانع | سبزیها باید کاملاً شسته و ضدعفونی شده باشند. |
| نوتروپنی (کاهش گلبول سفید) | توصیه نمیشود ❌ | سبزی خام میتواند حامل میکروب و انگل باشد. |
| حالت تهوع یا نفخ | محدود شود ⚠️ | سبزی خام گاهی باعث تحریک معده میشود. |
کدام سبزیجات خام ایمنترند؟ (در صورت مجاز بودن مصرف)
| سبزی خام پیشنهادی | علت انتخاب |
| کاهو و کلم شستهشده ضدعفونیشده | حجم آب بالا و فیبر ملایم |
| هویج تازه | ملایم، قابل گوارش، منبع بتاکاروتن |
| خیار پوستگرفته | تسکیندهنده، آبرسان، کم تحریک |
| جوانهها (در صورت پاستوریزه بودن) | فقط نوع بستهبندی صنعتی، نه خانگی |
سبزیجات خام ممنوع یا پرریسک:
| سبزی | علت ممنوعیت |
| سبزیهای محلی شستهنشده | خطر آلودگی با انگل و باکتری |
| جوانههای خانگی | ریسک بالا برای سالمونلا و اشریشیاکلی |
| کلم بروکلی خام | میتواند باعث نفخ و تحریک گوارشی شود |
اقدامات و مراقبتهای تغذیهای برای حفظ سلامت استخوانها در شیمیدرمانی سینه
. افزایش دریافت کلسیم
برای حفظ ساختار استخوانها و پیشگیری از پوکی استخوان لازم است بیمار کلسیم بیشتری دریافت کند. بنابراین باید از منابع غذایی حاوی کلسیم مثل: شیر و لبنیات کمچرب، ماهی ساردین، کلم بروکلی، بادام، کنجد، سویا بیشتر مصرف کند.
- 2. تأمین ویتامین D
در دوره شیمیدرمانی سرطان سینه ، مصرف این ویتامین توصیه میشود زیرا به جذب کلسیم در روده کمک میکند. این ویتامین را میتوان از منابعی مثل نور خورشید (روزانه ۱۵–۲۰ دقیقه)، زرده تخممرغ، ماهی چرب (مثل سالمون)، لبنیات غنیشده تامین کرد.
- 3. دریافت منیزیم
از آنجا که منیزیم در تشکیل بافت استخوانی نقش دارد ان را با خوردن سبزیجات برگسبز (اسفناج)، آجیل، دانهها، حبوبات میتوان تامین کرد.
- 4. مصرف کافی پروتئین
همانطور که پیش از این گفتیم برای بازسازی سلولهای استخوانی و حفظ توده عضلانی بیمارسرطانی باید مصرف پروتئین را افزایش دهد.
- 5. افزایش ویتامین K
ویتامین کا نقش موثری در تنظیم ساختوساز استخوان بدن دارد. این ویتامین دراسفناج، کلم، بروکلی، کاهو، خیار با پوست یافت میشود.
- 6. کاهش مصرف سدیم و نوشابههای گازدار
سدیم و فسفر زیاد موجود در نوشابهها میتواند مانع جذب کلسیم شود و روند تخریب استخوان را تشدید کند.
- 7. محدود کردن مصرف کافئین
کافئین زیاد (قهوه، چای پررنگ، نوشابه) ممکن است باعث افزایش دفع کلسیم از ادرار شود. بنابراین باید آن را کاهش داد. و چون قهوه، چای پررنگ، نوشابه کافئین دارد پس باید مصرف آنها را کم و محدود کرد.
- 8. مصرف مکمل با تجویز پزشک
در مواردی که توان مواد مغذی لازم را ازغذا دریافت کرد، پزشک ممکن است مکمل تجویز کند.
- 9. نوشیدن آب کافی و تحرک سبک
برای حفظ سلامت استخوان ها هیدراته ماندن و انجام ورزشهایی مانند پیادهروی سبک یا یوگا موثر است.
سخن پایانی
تغذیه در شیمی درمانی سرطان سینه یکی از ارکان مهم مراقبتهای درمانی است که تأثیر بسزایی بر کیفیت زندگی و روند بهبود بیماران دارد. در این دوران، بدن به انرژی و مواد مغذی بیشتری نیاز دارد تا بتواند با عوارض جانبی درمان مقابله کند و قدرت خود را حفظ نماید. انتخاب درست مواد غذایی مانند میوهها، سبزیجات تازه، منابع پروتئینی سالم و نوشیدن آب کافی میتواند به کاهش حالت تهوع، افزایش اشتها و تقویت سیستم ایمنی کمک کند. تصور کنید با پیروی از رژیم غذایی توصیهشده توسط مركز درمان سرطان سينه، بتوانید انرژی و شادابی خود را حفظ کرده و روند درمان را بهتر پشت سر بگذارید. همچنین، مشورت مستمر با تیم درمانی و متخصص تغذیه میتواند بهترین برنامه غذایی را متناسب با نیازهای شخصی شما ارائه دهد. این توجه به تغذیه، نه تنها به روند درمان سرعت میبخشد، بلکه امید به بهبودی کامل را نیز افزایش میدهد. اهمیت تغذیه در کنار درمانهای پزشکی، کلید داشتن زندگی سالمتر و با کیفیتتر پس از شیمی درمانی است.
- رژیم غذایی در شیمی درمانی سرطان پستان
- تغذیه بیمار سرطان سینه در دوران درمان
- نکات تغذیهای در شیمی درمانی سرطان سینه
- خوراکیهای مفید در شیمی درمانی پستان
- راهکارهای تغذیهای در درمان سرطان سینه